ตะแกรงเหล็กมีกี่แบบ? เลือกแบบไหนให้ตรงกับงาน (คู่มือฉบับเข้าใจง่าย)

ตะแกรงเหล็กเป็นวัสดุที่เจอได้แทบทุกที่ ทั้งพื้นทางเดินในโรงงาน รั้วบ้าน ฝาท่อ ไปจนถึงตะแกรงร่อนทราย ปัญหาคือมีให้เลือกหลายแบบ ถ้าเลือกผิด งานอาจไม่แข็งแรงพอ เป็นสนิมเร็ว หรือเสียเงินเกินจำเป็น บทความนี้สรุปตะแกรงเหล็ก 4 แบบหลักไว้ให้ ทั้งวิธีผลิต จุดเด่น ข้อจำกัด และงานที่เหมาะ จะได้เลือกได้ถูกตั้งแต่แรก

4 แบบตะแกรงเหล็กที่ใช้บ่อย

ตะแกรงฉีก

กันลื่น แข็งแรง ไม่มีรอยเชื่อม

ตะแกรงเชื่อม

ช่องเท่ากัน ราคาประหยัด

ตะแกรงถัก

ช่องละเอียด ใช้ร่อนและกรอง

ตะแกรงเหล็กแบน

รับน้ำหนักสูง ฝาท่อ/โรงงาน

ตะแกรงเหล็กคืออะไร ทำไมต้องเลือกให้ถูกแบบ

ตะแกรงเหล็กคือแผ่นเหล็กหรือโครงเหล็กที่มีช่องเปิดเป็นระยะ ทำให้น้ำ อากาศ แสง และเศษวัสดุขนาดเล็กผ่านได้ แต่ยังรับน้ำหนักหรือกั้นพื้นที่ได้ ตะแกรงแต่ละแบบผลิตต่างกัน โครงสร้างข้างในจึงต่างกัน ความแข็งแรง น้ำหนัก ความละเอียดของช่อง และราคาก็ต่างกันตามไปด้วย

ถ้าดูจากภายนอก หลายคนคิดว่าตะแกรงก็คือตะแกรง เลือกแบบไหนก็ได้ แต่ถ้าเลือกผิด มักเจอปัญหา เช่น ตะแกรงแอ่นตัวเมื่อมีรถเข็นผ่าน จุดเชื่อมหลุดเมื่อโดนแรงกระแทก ช่องใหญ่เกินจนกรองวัสดุไม่ได้ หรือเป็นสนิมภายในไม่กี่เดือนเพราะไม่ได้เลือกผิวเคลือบ ปัญหาเหล่านี้ทำให้ต้องรื้อและซื้อใหม่ ซึ่งแพงกว่าการเลือกให้ถูกตั้งแต่แรก

ก่อนดูรายละเอียดแต่ละแบบ ให้จำหลักง่าย ๆ ไว้ 3 ข้อ คือ งานต้องรับน้ำหนักเท่าไหร่ ติดตั้งในสภาพแวดล้อมแบบไหน และ ต้องการช่องขนาดเท่าไหร่ สามข้อนี้จะตัดตัวเลือกที่ไม่เหมาะออกไปได้เกือบหมด

1. ตะแกรงฉีก (Expanded Metal)

ผลิตยังไง: เอาแผ่นเหล็กแผ่นเดียวมากรีดเป็นแนว แล้วดึงให้ยืดออก จะได้ช่องรูปข้าวหลามตัด ทั้งแผ่นไม่มีจุดเชื่อมเลย

จุดเด่น

• ไม่มีรอยเชื่อมที่จะหลุด จึงแข็งแรงทั้งแผ่น
• ผิวหน้าเอียงเป็นสันเล็ก ๆ ช่วยกันลื่น
• น้ำหนักเบากว่าแผ่นเหล็กทึบ แต่ยังแข็งแรงดี
• น้ำ อากาศ และแสงผ่านได้

ข้อจำกัด: ขอบตัดค่อนข้างคม ควรเก็บขอบหรือเข้ากรอบ

เหมาะกับ: พื้นทางเดิน บันได แพลตฟอร์มเบา รั้ว ฝ้าตกแต่ง ผนังระบายอากาศ ตะแกรงเตาปิ้ง

สเปกที่ต้องดู: ขนาดช่อง (เช่น XS-21, XS-42), ความหนาแผ่น, ความกว้างเส้น

เคล็ดลับการเลือก: ถ้าใช้ทำพื้นทางเดิน ให้เลือกแผ่นที่หนาพอและวางบนโครงรองรับที่ระยะไม่ห่างเกินไป เพราะตะแกรงฉีกจะแข็งแรงตามแนวยาวของช่อง (ด้านยาวของข้าวหลามตัด) มากกว่าแนวขวาง เวลาติดตั้งจึงควรวางให้ด้านที่แข็งแรงพาดข้ามโครง ถ้าใช้ทำรั้วหรือผนังตกแต่ง เลือกแผ่นบางลงได้ จะเบาและประหยัดกว่า

ตะแกรงฉีกยังมีแบบ รีดเรียบ (Flattened) ที่ผ่านการรีดให้ผิวหน้าแบน เหมาะกับงานที่ต้องการผิวเรียบ เช่น ชั้นวาง หรือแผ่นตกแต่งที่มือสัมผัสบ่อย ส่วนแบบปกติที่ผิวยังเป็นสันจะกันลื่นได้ดีกว่า เหมาะกับพื้นและบันได

2. ตะแกรงเชื่อม (Welded Wire Mesh)

ผลิตยังไง: วางลวดขวางกันเป็นตาราง แล้วเชื่อมทุกจุดที่ลวดตัดกัน

จุดเด่น

• ช่องเป็นสี่เหลี่ยมเท่ากัน วัดและตัดง่าย
• ราคาต่อตารางเมตรถูกที่สุดในกลุ่ม
• มีให้เลือกทั้งแบบม้วนและแบบแผ่น

ข้อจำกัด: ถ้ารับแรงกระแทกบ่อย จุดเชื่อมอาจหลุดได้ และไม่เหมาะให้รถวิ่งผ่าน

เหมาะกับ: เสริมพื้นคอนกรีต (ไวร์เมช) กรงสัตว์ รั้วชั่วคราว ชั้นวางของ ตะแกรงกันนก

สเปกที่ต้องดู: ขนาดลวด (มม.), ระยะช่อง (เช่น 1″×1″, 15×15 ซม.)

เคล็ดลับการเลือก: ถ้าใช้เป็นไวร์เมชเสริมพื้นคอนกรีต ให้เลือกขนาดลวดและระยะช่องตามที่แบบวิศวกรกำหนด และวางไวร์เมชให้อยู่กลางความหนาของพื้น ไม่ใช่วางติดดิน เพราะถ้าอยู่ล่างสุดจะเสริมแรงได้น้อยมาก ใช้ลูกปูนหนุนให้ได้ระยะ

ถ้าใช้ทำกรงสัตว์หรือรั้ว ควรเลือกแบบชุบกัลวาไนซ์ หลังเชื่อม เพราะจุดเชื่อมจะถูกเคลือบด้วย ทนสนิมกว่าแบบที่ชุบลวดก่อนแล้วค่อยเชื่อม ซึ่งจุดเชื่อมมักเป็นจุดแรกที่ขึ้นสนิม

3. ตะแกรงถัก (Woven Wire Mesh)

ผลิตยังไง: ทอลวดสลับขึ้นลงเหมือนทอผ้า

จุดเด่น

• ทำช่องได้ตั้งแต่ละเอียดมากไปจนถึงหยาบ
• ยืดหยุ่น ดัดโค้งตามรูปทรงได้
• รับแรงสั่นได้ดี จึงเหมาะกับเครื่องร่อน

ข้อจำกัด: ถ้าลวดเส้นเล็ก ช่องอาจเคลื่อนได้ และรับน้ำหนักกดได้น้อย

เหมาะกับ: ร่อนทราย กรองวัสดุ ตะแกรงเครื่องจักร งานเกษตร มุ้งลวด รั้วถักลวดหนาม

สเปกที่ต้องดู: เบอร์ Mesh (จำนวนช่องต่อนิ้ว), ขนาดลวด

เคล็ดลับการเลือก: เบอร์ Mesh ยิ่งสูง ช่องยิ่งละเอียด เช่น ร่อนทรายหยาบใช้เบอร์ต่ำ ส่วนการกรองผงหรือวัสดุละเอียดใช้เบอร์สูง แต่ควรดูขนาดลวดคู่กันด้วย เพราะเบอร์เดียวกันแต่ลวดหนาขึ้น ช่องจริงจะเล็กลง และตะแกรงจะทนการสึกจากการร่อนได้นานกว่า

งานร่อนในเครื่องจักรที่สั่นตลอดเวลา ควรเลือกลวดเหล็กกล้าหรือสแตนเลสที่ทนการสึก และขึงตะแกรงให้ตึงเสมอ ถ้าหย่อน ลวดจะเสียดสีกันจนขาดเร็ว ส่วนงานกรองที่สัมผัสน้ำหรืออาหาร ควรใช้สแตนเลสเท่านั้น

4. ตะแกรงเหล็กแบน / Steel Grating

ผลิตยังไง: เรียงเหล็กแบนตั้งสันขึ้นเป็นแนว แล้วยึดด้วยเหล็กขวาง ทำได้ทั้งแบบเชื่อมและแบบอัด

จุดเด่น

• รับน้ำหนักได้สูงมาก บางรุ่นให้รถบรรทุกวิ่งผ่านได้
• ระบายน้ำได้ดีมาก
• ถ้าชุบกัลวาไนซ์จะทนทานหลายสิบปี

ข้อจำกัด: หนักและราคาสูงกว่าแบบอื่น ต้องสั่งตัดให้พอดีกับรางหรือบ่า

เหมาะกับ: ฝาท่อระบายน้ำ แพลตฟอร์มโรงงาน ทางเดินบนหลังคา ลานจอดรถ บันไดเหล็ก

สเปกที่ต้องดู: ขนาดเหล็กแบน (เช่น 25×3, 32×5 มม.), ระยะห่างเหล็กแบน, ระยะช่วงพาด (span)

เคล็ดลับการเลือก: ตัวเลขสำคัญที่สุดของตะแกรงเหล็กแบนคือ ความสูงของเหล็กแบน และ ระยะช่วงพาด ยิ่งช่วงพาดยาว ยิ่งต้องใช้เหล็กแบนที่สูงขึ้นหรือหนาขึ้น และต้องวางให้เหล็กแบนเส้นหลักพาดข้ามบ่ารองรับเสมอ ถ้าวางผิดทิศ ตะแกรงจะรับน้ำหนักได้น้อยกว่าที่ควรมาก

สำหรับพื้นที่เปียกหรือมีน้ำมัน เช่น โรงงานอาหาร หรือลานล้างรถ ให้เลือกเหล็กแบนแบบ ฟันปลา (Serrated) ที่มีรอยหยักบนสัน จะกันลื่นได้ดีกว่าแบบเรียบ ส่วนฝาท่อที่มีคนสวมรองเท้าส้นสูงเดินผ่าน ควรเลือกระยะห่างเหล็กแบนให้แคบ เพื่อไม่ให้ส้นรองเท้าติดร่อง

ตารางเปรียบเทียบ

เลือกยังไงให้ตรงงาน: 4 คำถามที่ต้องถามตัวเอง

1. ต้องรับน้ำหนักแค่ไหน? แค่คนเดิน ใช้ตะแกรงฉีกได้ ถ้ามีรถเข็นหรือรถวิ่ง ต้องใช้ตะแกรงเหล็กแบน

2. ใช้งานที่ไหน? ในร่มใช้เหล็กดำทาสีได้ กลางแจ้งหรือที่ชื้นควรชุบกัลวาไนซ์ งานอาหาร เคมี หรือริมทะเลควรใช้สแตนเลส

3. ต้องการช่องขนาดเท่าไหร่? ถ้าใช้กรองหรือร่อน ให้ดูเบอร์ Mesh ถ้าใช้เดิน ช่องไม่ควรใหญ่จนส้นรองเท้าติด

4. งบเท่าไหร่? ถ้างบจำกัดและเป็นงานทั่วไป ใช้ตะแกรงเชื่อม ถ้าใช้งานหนักและอยากให้อยู่นาน ลงทุนกับเหล็กแบนชุบกัลวาไนซ์คุ้มกว่าในระยะยาว

วิธีอ่านสเปกตะแกรงให้เข้าใจ

เวลาขอใบเสนอราคา ผู้ขายมักถามสเปกเป็นตัวเลข ถ้าเข้าใจความหมายจะเทียบราคาระหว่างร้านได้ถูกต้อง

• ขนาดช่อง: ระยะเปิดของช่อง ตะแกรงฉีกมักบอกเป็นด้านยาว × ด้านสั้นของข้าวหลามตัด ตะแกรงเชื่อมบอกเป็นระยะระหว่างลวด ส่วนตะแกรงถักบอกเป็นเบอร์ Mesh
• ความหนา / ขนาดลวด: ยิ่งหนายิ่งแข็งแรงและหนัก ควรถามให้ชัดว่าเป็นความหนาก่อนหรือหลังเคลือบผิว
• ขนาดแผ่น: ขนาดมาตรฐานที่ร้านมีขาย ถ้างานต้องตัดเศษเยอะ ลองถามว่ามีขนาดแผ่นอื่นหรือสั่งตัดได้ไหม จะลดของเสีย
• น้ำหนักต่อตารางเมตร: ใช้เทียบได้ดีว่าตะแกรงสองร้านที่บอกสเปกใกล้กัน เนื้อเหล็กเท่ากันจริงหรือไม่
• ผิวเคลือบ: เหล็กดำ ทาสี ชุบกัลวาไนซ์ หรือสแตนเลส มีผลต่อทั้งราคาและอายุใช้งาน

วิธีวัดขนาดและคำนวณจำนวนที่ต้องใช้

วัดพื้นที่จริงหน้างานก่อนสั่งทุกครั้ง อย่าใช้ขนาดจากแบบอย่างเดียว เพราะหน้างานจริงมักคลาดเคลื่อน

1. วัดความกว้างและความยาวของพื้นที่ที่จะติดตั้ง
2. ถ้าเป็นฝาท่อหรือช่องบนบ่า ให้วัดขนาดช่องด้านใน แล้วหักระยะเผื่อรอบด้านเล็กน้อย เพื่อให้วางลงและยกออกได้สะดวก
3. คำนวณพื้นที่ (กว้าง × ยาว) แล้วหารด้วยพื้นที่ต่อแผ่น ปัดขึ้นเป็นจำนวนเต็ม
4. เผื่อเศษจากการตัดประมาณ 5–10% โดยเฉพาะพื้นที่ที่มีมุมหรือรูปทรงไม่เป็นสี่เหลี่ยม

ตัวอย่าง: ทางเดินกว้าง 1.2 ม. ยาว 10 ม. พื้นที่รวม 12 ตร.ม. ถ้าใช้แผ่นขนาด 1.2 × 2.4 ม. (2.88 ตร.ม.) จะได้ 12 ÷ 2.88 ≈ 4.2 แผ่น ต้องสั่ง 5 แผ่น และควรวางรอยต่อแผ่นให้ตรงกับโครงรองรับทุกจุด

ราคาตะแกรงเหล็กขึ้นอยู่กับอะไร

• ชนิดตะแกรง: ตะแกรงเชื่อมมักถูกที่สุด เหล็กแบนแพงที่สุดเพราะใช้เนื้อเหล็กมาก
• ความหนาและน้ำหนัก: ราคาส่วนใหญ่ผันตามน้ำหนักเหล็ก
• ผิวเคลือบ: กัลวาไนซ์และสแตนเลสเพิ่มราคา แต่ลดค่าซ่อมและค่าเปลี่ยนในระยะยาว
• งานสั่งตัดและเก็บขอบ: การตัดตามขนาด เข้ากรอบ หรือเชื่อมขอบ มีค่าแรงเพิ่ม
• ปริมาณและการขนส่ง: สั่งจำนวนมากมักได้ราคาดีกว่า ส่วนค่าส่งขึ้นกับน้ำหนักและระยะทาง
• ราคาเหล็กในตลาด: ราคาเปลี่ยนตามช่วงเวลา ควรขอใบเสนอราคาล่าสุดก่อนสั่ง

ผิวเคลือบ: เรื่องเล็กที่ทำให้อายุการใช้งานต่างกันหลายเท่า

• เหล็กดำ: ถูกที่สุด แต่ต้องทาสีกันสนิม
• ทาสี / พ่นสีฝุ่น: สวย เลือกสีได้ เหมาะกับงานในร่ม
• ชุบกัลวาไนซ์ร้อน: กันสนิมได้ดีมาก เหมาะกับงานกลางแจ้ง
• สแตนเลส 304/316: ทนที่สุด สะอาด แต่ราคาสูง

ผิวเคลือบเป็นสิ่งที่คนมักมองข้าม เพราะตอนซื้อตะแกรงทุกแบบดูเหมือนกัน แต่หลังติดตั้งไปไม่กี่เดือนจะเริ่มเห็นความต่าง เหล็กดำที่ไม่ได้ทาสีจะขึ้นสนิมเร็วมากเมื่อโดนฝนหรือความชื้น ส่วนการทาสีต้องทาซ้ำเป็นระยะ โดยเฉพาะจุดที่มีคนเดินหรือมีการขูดขีด

การชุบกัลวาไนซ์แบบจุ่มร้อนจะเคลือบสังกะสีทั่วทั้งชิ้น รวมถึงขอบและจุดเชื่อม จึงคุ้มสำหรับงานกลางแจ้ง ส่วนสแตนเลส 304 เหมาะกับงานอาหารและงานทั่วไปที่ต้องการความสะอาด ถ้าเป็นพื้นที่ริมทะเลหรือสัมผัสสารเคมี ควรพิจารณาสแตนเลส 316 ที่ทนการกัดกร่อนมากกว่า

การติดตั้งและดูแลรักษา

• โครงรองรับต้องแข็งแรง: ตะแกรงจะแข็งแรงเท่ากับโครงที่รองรับ ตรวจให้แน่ใจว่าบ่าหรือคานได้ระดับและมั่นคง
• ยึดให้แน่น: พื้นทางเดินและแพลตฟอร์มควรยึดตะแกรงด้วยคลิปหรือการเชื่อม ป้องกันการขยับหรือเด้งเมื่อมีคนเดิน
• เก็บขอบให้เรียบร้อย: ขอบที่ตัดใหม่คมมาก ควรเข้ากรอบหรือเจียรให้เรียบ เพื่อความปลอดภัย
• ซ่อมผิวทันทีหลังตัดหรือเชื่อม: ถ้าตัดหรือเชื่อมตะแกรงกัลวาไนซ์หน้างาน ให้ทาสีกัลวาไนซ์เย็นทับรอยตัด ไม่อย่างนั้นจุดนั้นจะเป็นสนิมก่อน
• ทำความสะอาดเป็นระยะ: เศษใบไม้ ดิน และคราบน้ำมันที่สะสมในช่องจะเก็บความชื้นและทำให้ลื่น ควรฉีดล้างเป็นระยะ
• ตรวจสภาพปีละครั้ง: ดูจุดเชื่อมที่หลุด รอยสนิม และการแอ่นตัว ถ้าพบเร็วจะซ่อมได้ง่ายและถูกกว่า

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• ดูแค่ราคาต่อแผ่น แต่ไม่ดูความหนา
• ไม่วัดระยะช่วงพาด ทำให้ตะแกรงแอ่นตรงกลาง
• เอาเหล็กดำไปใช้กลางแจ้ง แล้วเป็นสนิมภายในปีเดียว
• เลือกช่องใหญ่เกินไปสำหรับทางเดิน
• ไม่บอกผู้ขายว่าใช้ทำงานอะไร ทำให้ได้สเปกที่ไม่ตรงกับการใช้งาน
• ตัดหรือเชื่อมตะแกรงกัลวาไนซ์หน้างานแล้วไม่ทาสีกันสนิมซ่อมรอยตัด
• วางตะแกรงเหล็กแบนผิดทิศ ให้เหล็กแบนเส้นหลักขนานกับบ่า ไม่ได้พาดข้าม
• ไม่เผื่อระยะรอบฝาท่อ ทำให้วางลงไม่ได้หรือยกออกมาทำความสะอาดยาก

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

สรุป

• ต้องการกันลื่น → ตะแกรงฉีก
• อยากประหยัด → ตะแกรงเชื่อม
• ใช้กรองหรือร่อน → ตะแกรงถัก
• ต้องรับน้ำหนักหนัก → ตะแกรงเหล็กแบน

เลือกให้ตรงงานแล้วอย่าลืมเลือกผิวเคลือบให้เหมาะด้วย จะได้ใช้ได้นานและคุ้มที่สุด

ไม่แน่ใจว่าแบบไหนเหมาะกับงานของคุณ? ทักทีม QLC ได้เลย ช่วยเลือกสเปกและสั่งตัดให้ตามขนาด

ดูสินค้าทั้งหมด